Beelden als richtingwijzers voor de toekomst

"Niet doorgaan met studeren is tijd verspillen", zegt de studente die voor me zit. Ze heeft net ruimschoots verteld over hoe ze steeds duidelijker merkt dat de studie niet passend is voor haar. Haar uitspraak is voor mij een triggermoment, want het lijkt alsof hier ineens iemand anders aan het woord is: een ouder, voorouder, buurman. Dat is zowel te merken aan de inhoud van de uitspraak – hij volgt niet logisch uit de rest van haar verhaal – als aan de vertelstem: terwijl de rest van het verhaal gedifferentieerd is, is deze uitspraak geformuleerd als een tegeltjeswijsheid.

Ooit in een ver verleden bezocht ik een cursus theatersport. Dat was op zich al een betekenisvolle ervaring, maar één zin is mij in al die jaren bijgebleven: 'omhels het onbekende'. Met dit motto nodigde onze docent ons uit om in een scene te stappen zonder voorbedacht plan en open te staan voor wat er in het moment gebeurt.

"Mevrouw, kunt u me helpen? Ik ben op zoek naar een hbo-opleiding zonder theorie." Zomaar een vraag op de Open Dag van Hogeschool Leiden, waar ik sta om studiekiezers op weg te helpen. Ik leg uit dat de verbinding tussen theorie en praktijk juist één van de kenmerken van een hbo-opleiding is en vraag wat achter de wens 'een studie zonder theorie' schuilgaat. "Ik vind het niet fijn om uit boeken te leren, ik wil in de praktijk leren, dat past veel beter bij mij", licht hij toe. Ik stel de voor de hand liggende vraag: "Heb je al een mbo-opleiding gedacht?". Er volgt stilte en dan: "Ja, maar ik heb met heel veel pijn en moeite mijn havo-diploma gehaald, dus dan wil ik nu naar het hbo." Ik antwoord dat ik denk dat het belangrijker is om te kiezen voor waar je blij van wordt en dat er geen verplichting is om – bij wijze van spreken – het uiterste uit je hersenen te halen. (Trouwens, dan zou je het net zo als verplichting kunnen zien om je praktische talenten niet te verwaarlozen). En dat de maatschappij allerlei soorten mensen nodig heeft… Ik weet niet welke studie de jongeman uiteindelijk heeft gekozen, ik vermoed dat het geen mbo-studie is geworden. Dat is zonde, want uit gesprekken met de vele studenten die van studie veranderen weet ik dat een studie volhouden veel vraagt en dat één van de factoren voor studiesucces een match met de onderwijsvorm is.

"Over een paar maanden ga ik afstuderen en ik weet niet wat ik daarna wil doen", vertelt Iris*, vierdejaars studente verpleegkunde. Uit ons gesprek blijkt dat Iris een passende studiekeuze heeft gemaakt en ook zeker als verpleegkundige wil werken, maar "nog niet meteen".  Ze voelt zich te jong om direct een baan met veel verantwoordelijkheid te nemen en ze kan zo gauw geen alternatief bedenken. We spreken over allerlei mogelijkheden: reizen, vrijwilligerswerk of starten met een deeltijdbaan met minder verantwoordelijkheid. De keuzes lijken luchtig, maar in het gesprek blijkt dat dit een belangrijk kruispunt in haar leven zou kunnen zijn.