Stop met trainen, start met uitdagen – écht leren met Challenge Based Learning

Wat is Challenge-Based Learning?

CBL is een leervorm die altijd start met een echte uitdaging uit de praktijk. In tegenstelling tot traditionele onderwijsvormen zijn de uitkomsten van het leerproces niet vooraf vastgelegd: geen vastomlijnde leerdoelen, eindtermen of diploma-eisen. Het leren draait om het zoeken van (deel)oplossingen voor realistische, complexe praktijkproblemen waarvoor de oplossing niet voor de hand ligt. (TU/e, z.d.).

Deze vraagstukken, vaak ‘wicked problems’ genoemd, zijn ongestructureerd, dynamisch en hebben vaak meerdere belanghebbenden of betrokkenen. Ook zijn meerdere oplossingen denkbaar. (Galangroep, z.d.).

Leren met en van elkaar

Met het oog op de complexiteit van de vraagstukken en de verschillende belangen die er in mee spelen, vindt het leren in CBL altijd plaats in teams die multidisciplinair zijn samengesteld. Dit betekent dat deelnemers aan een CBL team verschillende achtergronden, expertises en functies hebben. Studenten van meerdere opleidingen of opleidingsniveaus werken en leren samen met hun docenten en met betrokkenen uit de praktijk. Ieder draagt op gelijkwaardige basis bij vanuit eigen deskundigheid en ervaring en er is geen vanzelfsprekende ‘expert’ die alles weet. De docent is daarom bij CBL ook in een heel andere rol betrokken bij het onderwijsproces dan in reguliere onderwijsvormen: meer als procesbegeleider en coach. Ook is de docent zelf aan het leren, net als de studenten en werkveldpartners (Ferrario et al, 2025).

Leren door écht te doen

De essentie van CBL ligt in leren door te doen: professionals krijgen geen kant-en-klare leeroplossingen, maar worden uitgedaagd om samen met anderen een maatschappelijk relevant probleem te analyseren, onderzoeken en oplossen. Juist die context — realistisch, ongestructureerd en multidisciplinair — maakt het leerproces betekenisvol. (Baggen et al, 2025).

Wat leren professionals?

In ons project hebben we onderzocht hoe CBL bijdraagt aan het leren van professionals. Dit deden we door drie praktijkcases te onderzoeken en te bekijken of en hoe vier belangrijke competenties binnen het kader van leven lang ontwikkelen door deelname aan een CBL activiteit werden ontwikkeld.

We zagen dat professionals in eerste instantie vaak deelnemen aan CBL-projecten om praktische problemen in hun organisatie op te lossen en vanuit een behoefte om actuele kennis op te doen. Ze stappen niet noodzakelijk in met expliciete leerdoelen voor hun eigen ontwikkeling. Toch blijkt dat hun deelname leidt tot:

·       Verhoogd reflectievermogen – doordat ze gedwongen worden anders naar hun werk en eigen routines te kijken.

·       Sterker adaptief vermogen – doordat ze werken met onzekerheden en open vraagstukken.

·       Beroepsexpertise – omdat ze relevante kennis toepassen en verdiepen.

·       Eigen regie – omdat ze leren keuzes te maken over hoe en waar ze invloed willen hebben op hun eigen ontwikkeling.

CBL prikkelt professionals vooral om anders te denken, niet alleen kennis te reproduceren. Hierbij speelt de frisse blik van studenten vaak een rol: hun perspectieven helpen gevestigde routines los te laten, wat leidt tot meer reflectie en innovatie, zo bleek uit onze verkennende studie. Eerder onderzoek liet zien dat CBL in het hoger onderwijs bijdraagt aan diepere betrokkenheid, betere probleemoplossende vaardigheden en een grotere motivatie om te leren (Leijon et al, 2021).

Persoonlijk geloof ik dat CBL niet alleen belangrijk is met het oog op de vele ‘wicked problems’ die we met elkaar moeten oplossen – denk aan klimaatverandering, veranderende geopolitieke verhoudingen, personeelstekorten in de zorg – maar ook voor het stimuleren van leren bij volwassenen. Doordat het een actieve vorm van leren is en direct toepasbaar is in de praktijk, is het voor professionals een aantrekkelijke manier van leren.

Wat we in het webinar wilden overbrengen is meer dan de voordelen van een onderwijsvorm; het is een pleidooi voor leren dat uitdaagt, betekenisvol is en direct toepasbaar in de praktijk. Wat we zelf aan den lijve ondervonden tijdens het webinar: het adequaat en snel reageren op onverwachte vragen uit het publiek, in de wetenschap dat er zo’n tweehonderd mensen naar je zitten te kijken, is een challenge op zich. 

Baggen, Y., Rens, M., Verhoef, M., Coenen, J., & Sanders, J. (2023). Challenge-based learning als kans voor een leven lang ontwikkelen voor professionals [Onderzoeksrapport]. Wageningen University & Research. https://www.nko.nl/onderzoeksprojecten/challenge-based-learning-een-kans-voor-professionals-voor-leven-lang-ontwikkelen

Baggen, Y., Verhoef-van Lier, M. M., Rens, M. M., & Sanders, J. (2025). Leven lang ontwikkelen: de potentie van challenge-based learning voor professionals. Tijdschrift voor HRM, 28(2), 23–50. https://tijdschriftvoorhrm.nl/challenge-based-learning-versterkt-leervermogen-van-professionals/

Ferrario, A. S., O’Sullivan, G., Pennings, H. J. M., & Salvatori, D. C. F. (2025). Understanding the complex role of coaches in transdisciplinary challenge-based learning. Sustainability, 17(17), 7579. (https://www.mdpi.com/2071-1050/17/17/7579?utm_source=chatgpt.com )

Galan Groep. (z.d.). Werken aan wicked problems. (https://www.galangroep.nl/cpinspiratie/werken-aan-wicked-problems).

HAN. (2024). Challenge based learning als instrument voor leven lang ontwikkelen. (https://www.han.nl/nieuws/2024/01/challenge-based-learning-als-instrument-voor-leven-lang-ontwikkelen/)    

Leijon, M., Gudmundsson, P., Staaf, P., & Christersson, C. (2021). Challenge based learning in higher education: A systematic literature review. Innovations in Education and Teaching International, 59(9). (https://www.researchgate.net/publication/350207474_Challenge_based_learning_in_higher_education-_A_systematic_literature_review )

Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (2026). Webinar: Challenge-Based Learning als kans voor leven lang ontwikkelen. https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/webinar-challenge-based-learning-als-kans-voor-leven-lang-ontwikkelen

Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). (z.d.). Waarom de TU/e werkt met challenge based learning. (https://www.tue.nl/studeren/waarom-de-tue/challenge-based-learning)