De gelukkige onderzoeker – fabel of feit?

Wat is werkgeluk?

Over de precieze definitie van het begrip werkgeluk verschillen de geleerden van mening. Feit is dat het in elk geval meer is dan alleen tevreden zijn met je baan. Sociaal psycholoog Ap Dijksterhuis concludeert op basis van zijn onderzoek dat werkgeluk ontstaat als voldaan wordt aan de volgende vier behoeften:

• Betekenis: behoefte aan werk dat nuttig voelt en voldoening geeft

• Verbondenheid: behoefte aan goede relaties met collega’s of bijvoorbeeld klanten en een gevoel ergens bij te horen

• Competentie: behoefte om talenten te benutten en het gevoel capabel te zijn

• Autonomie: behoefte aan invloed op de manier waarop het werk uitgevoerd moet worden en de mogelijkheid beslissingen kunnen nemen

Hoe draagt werkgeluk bij aan duurzame inzetbaarheid?

Sommige mensen vinden het begrip ‘werkgeluk’ wat zweverig of onrealistisch. Tenslotte worden we niet betaald om gelukkig te zijn en niet elke werkdag voelt als een feestje. Toch is er niets vaags aan het idee dat gelukkige werknemers productiever en veerkrachtiger zijn. Werkgeluk draagt direct bij aan duurzame inzetbaarheid – het vermogen om gedurende je hele loopbaan mentaal en fysiek gezond, gemotiveerd en met plezier te blijven werken.

Wie daarom investeert in betekenis, verbondenheid, competentie en autonomie, investeert niet alleen in meer werkgeluk, maar ook in de toekomst. En dat is geen fabeltje.

Werkgeluk als gedeelde verantwoordelijkheid

Het mooie aan werkgeluk vind ik dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is: zowel de werknemer als de werkgever heeft hier iets in te doen. De werknemer draagt bij door te zorgen voor een gezonde levensstijl, eigen regie te nemen in werk en loopbaan en nieuwsgierig genoeg te blijven om een (werk)leven lang actief te blijven leren en ontwikkelen.

De werkgever faciliteert werkgeluk door een krachtige leerwerkomgeving te creëren, waarin mensen kunnen floreren. Dat vraagt meer dan een jaarlijkse kerstattentie of een dartsbord in de kantine. Echte impact ontstaat door te investeren in psychologische veiligheid, het bieden van ruimte voor autonomie en het ontwikkelen van een positieve leercultuur en ontwikkelkansen. Werkgeluk vraagt om structurele aandacht.

Mijn werkgeluk als onderzoeker in het hbo

Ondanks de theorie, is werkgeluk uiteindelijk een persoonlijke beleving. Wat de een voldoening geeft, is voor de ander onbelangrijk. Maar wat mij betreft heb ik het goed getroffen:

• Betekenis haal ik uit de momenten dat ik het gevoel heb echt iets bij te dragen aan de ontwikkeling van iets of iemand. Laatst mocht ik een mooi compliment ontvangen van een van de organisaties waar ik voor werk: dan weet je weer waar je het voor doet.

• Verbondenheid ervaar ik vooral uit de intensieve samenwerking met collega onderzoekers in projectteams: we ondersteunen elkaar in de hectiek van alledag. Daarnaast is de samenwerking met opdrachtgevers of praktijkpartners vaak net zo intensief en voel ik me na verloop van tijd toch een beetje kind aan huis bij hun organisatie.

• Mijn gevoel van competentie wordt dagelijks aangesproken in een kennisintensieve baan als deze, waarin je voordurend bijleert en continu moet schakelen tussen verschillende projecten.   

• Autonomie is voor mij misschien wel de doorslaggevende factor in mijn werkgeluk. Gelukkig zit het daar wel goed: ik kan en mag voor een groot deel beslissen hoe ik mijn werk inricht. Natuurlijk zijn er deadlines en kaders, maar ik heb veel vrijheid om de inhoudelijke koers van projecten mee te bepalen en mijn agenda in te delen.

Tot slot

Werkgeluk is geen luxe, maar een belangrijke factor bij duurzame inzetbaarheid. Het vraagt om bewuste keuzes van zowel organisaties als individuen. Als werknemers zich competent, verbonden, autonoom en betekenisvol voelen, varen zij daar niet alleen zelf wel bij, maar ook hun werkgevers. Gelukkig ben ik zelf behoorlijk werkgelukkig. En thuis gelukkig ook … dus nu tijd om de ‘out of office’ maar weer eens aan te zetten!