Hopeloos naïef of vastberaden
Bij onze vakbond is het gebruik om te openen met een stuk inspiratie. Dat mag overal vandaan komen: uit een geloof, uit een krant, of een combinatie daarvan. Afgelopen week werd er geopend met een stuk getiteld: ‘Zalig de geweldlozen die niet uit zijn op macht’. De strekking van het verhaal: zalig zijn de mensen die niet moe worden om op te komen voor de rechten van de verdrukten, maar juist de spiraal van geweld kunnen ombuigen naar vriendschap en liefde.
De spanning tussen idealisme en realiteit
In deze tijd klinkt dat romantisch, en dat is mooi. Tegelijk klinkt het, als je figuurlijk naar buiten kijkt, hopeloos naïef. We hebben een vreselijke oorlog van een dictator (Poetin) op ons eigen continent en niet ver bij ons vandaan regent het raketten en drones. De EU is bijna de enige grootmacht die zich uitspreekt over internationaal recht, mensenrechten en ook democratie.
Tegelijk merk je dat politici in Europa hebben zitten slapen. Waar is onze eigen sterke defensie? Waarom zijn we qua energie niet zelfvoorzienend? Waarom, zo lijkt het, kunnen we onvoldoende een vuist maken tegen bijna iedere crisis die zich de laatste tijd heeft voorgedaan? Daarin zijn wij naïef en verwend geweest. En hebben wij als burgers politici ook niet voldoende bij de les gehouden.
"Even en passant: we hebben de luxe en rijkdom dat we qua voedselvoorziening (nog) wel zelfvoorzienend zijn… laten we dat dus niet ook op het spel zetten."
Energiebeleid en kortetermijndenken
Arjan Lubach kwam met een item over de Groningse gasvelden. Die worden massaal vol met beton gestort. In datzelfde item werd gekeken waar ons gas nu vandaan komt: uit Texas, de VS. Daar zitten inwoners met dezelfde issues als wat wij onze Groningers hebben aangedaan. Het probleem heeft zich dus verplaatst. Is dat nu vooruitgang? Of kortetermijndenken? Dat laatste natuurlijk.
"Durf ook nee te zeggen."
Noodzaak tot transitie en innovatie
Of het aanhouden van een waakvlam al dan niet verstandig is, laat ik aan de experts over, en laat politici daar naar handelen. Maar hier is wel de link met onderwijs te leggen: we kunnen niet blijven doen wat we gewend waren te doen. Never waste a good crisis. Stap dus nu massaal over op verduurzaming van onze energie. Durf ook nee te zeggen. We hebben als Europa het geld, de middelen en de resources. Laten we vol inzetten op kennis en innovatie en durf ook samen te werken met andere grootmachten die deze kant opgaan.
Is het alleen maar naïef Europa? Nee, er zijn lichtpuntjes. Zoals de Spaanse premier Sánchez zei over de oorlog in het Midden-Oosten: „Ons standpunt laat zich in vier woorden samenvatten: nee tegen de oorlog.” Niet slaafs meelopen, maar ook zelf blijven nadenken en van repliek durven dienen. De voorspelbare reactie van de leider van de vrije wereld was er eentje die ik van onze zoons niet zou accepteren: als een kleuter die door een wesp is gestoken. Het is goed dat we in Europa opstaan voor de waarden die wij belangrijk vinden. Niet om arrogant te zijn, maar om een ander geluid te laten horen en mee te spelen op het wereldtoneel.
En laten we niet alleen trots zijn op onze waarden en normen, maar er ook enorm scherp op zijn dat we deze de komende jaren niet verkwanselen. Het gevaar ligt immers op de loer.
Luc Van Dijk-Wijmenga
Communicatiedocent en coördinator Exchange, Erasmusprojecten en minor International Communication
