Feiten en cijfers over lectoraten in het hbo

Het lectoraat is de basis van het praktijkgericht onderzoek. Elk lectoraat bestaat uit een of meerdere lectoren, docent-onderzoekers, promovendi en ondersteunend personeel. In krap 17 jaar tijd is de lector uitgegroeid tot de spil van het praktijkgericht onderzoek aan hogescholen.
Van alle 36 hogescholen hebben 35 hogescholen aangegeven in 2023 minimaal één lectoraat te hebben. Per hogeschool zijn er gemiddeld 19 lectoraten. Het aantal lectoraten per hogeschool loopt uiteen van 0 tot 63, afhankelijk van de omvang van de hogeschool en de omvang van het aandeel dat het praktijkgericht onderzoek inneemt.
De ontwikkeling van lectoraten aan hogescholen zet door. Als we de cijfers van 2023 met die van 2022 vergelijken, dan nam het aantal lectoren met 49 (7,0%). Ook de omvang van de lectoraten groeide. Zo hebben ze gemiddeld 27% meer ondersteunend personeel en 11,4% meer docent-onderzoekers. De totale middelen voor praktijkgericht onderzoek voor de hogescholen stegen met 27% naar 447 miljoen euro.
In 2023 werkten zo’n 772 lectoren, 5.485 docent-onderzoekers, 738 promovendi en 1.058 ondersteuners en een groot aantal vertegenwoordigers van de beroepspraktijk aan uitdagende onderzoeksprojecten.
In 2023 besteedden de hogescholen in totaal 447 miljoen euro aan het praktijkgericht onderzoek.
Hogescholen hebben in de afgelopen jaren een eigen profiel ontwikkeld waarbij keuzes zijn gemaakt op het gebied van onderwijsaanbod, onderzoek en zwaartepuntvorming. Een manier waarop zij specifiek invulling kunnen geven aan deze zwaartepunten is middels de Centres of Expertise30. Daarbij werken bedrijven, onderzoekers, docenten, studenten en beroepsprofessionals in publiek-private of publiek-publieke ecosystemen samen aan maatschappelijke uitdagingen en transities. De Centres of Expertise hebben een aanzienlijke omvang en benaderen complexe maatschappelijke uitdagingen vanuit meerdere disciplines. In 2023 waren er 46 Centres of Expertise.
In alle jaren dat het hbo inmiddels gestructureerd bezig is met onderzoek zijn 4 perioden te onderscheiden: uitproberen (1999-2004), plek innemen (2004-2008), professionaliseren (2008-2011) en doorbouwen & herbezinnen (2011-heden).
In 2014 is de Vereniging van Lectoren opgericht. Met als missie: het bevorderen van praktijkgericht onderzoek door samenwerking van lectoren. De vereniging richt zich op het bevorderen van kwaliteitsonderzoek, het profileren van praktijkgericht onderzoek en het behartigen van de belangen van lectoren.

Meer informatie: https://www.rathenau.nl/sites/default/files/2025-03/Monitor_praktijkgericht_onderzoek_2023_Rathenau_Instituut.pdf

Lector zijn: wat kan ik verwachten?

Als lector aan een hogeschool ben je de spil in de dynamische driehoek van onderzoek, onderwijs en praktijk. Je werkt samen met een eigen kenniskring om praktijkgericht onderzoek te verrichten, nieuwe kennis te ontwikkelen, en zowel het onderwijs als de beroepspraktijk te verbeteren. Hier lees je wat je kunt verwachten van deze veelzijdige rol en waarom het een uitstekende volgende stap in je carrière kan zijn.

Mogelijkheden na afronding van je Master of PhD

Na je master of promotietraject sta je voor een belangrijke keuze: bouw je je carrière in de wetenschap verder uit, kies je voor een loopbaan in het bedrijfsleven of bij de overheid? Of: ga je aan de slag bij een hogeschool? Onterecht valt werken op een hogeschool vaak buiten het blikveld van (recent) gepromoveerden. Wist je bijvoorbeeld dat je op een hogeschool onderwijs geven en onderzoek doen prima kunt combineren?

Praktijkgericht onderzoek in het hbo

Praktijkgericht onderzoek in het hoger beroepsonderwijs (hbo) heeft veel overeenkomsten met universitair onderzoek, maar kent ook belangrijke verschillen. Beide typen onderzoek streven naar methodologisch verantwoorde en relevante resultaten, maar het hbo richt zich specifiek op de praktische toepassing van kennis. Waar theoretisch onderzoek vooral gericht is op het aanvullen van lacunes in de theorie, staat bij het hbo de vraag centraal hoe kennis concreet bijdraagt aan de praktijk.

Innoveren via samenwerking

Hogescholen investeren in praktijkgericht onderzoek door met hun omgeving samen te werken in verschillende private samenwerkingsverbanden, zoals living labs, field labs, innovatiewerkplaatsen en lectorenplatforms. De meest bekende samenwerkingsvorm is het Centre of Expertise, waarin de hogescholen, bedrijven en overheden participeren.