Terug naar blogoverzicht

De kunst van het vragen

“Vragen staat vrij”, “Geen vraag te gek” of “Er zijn geen domme vragen”. Mogelijk iets wat je als docent wel eens zegt. Met name dat laatste hoor ik mezelf regelmatig zeggen. Want je wilt als docent niets liever dan een veilige leeromgeving creëren waarin de student alle ruimte voelt om zijn of haar (leer)vragen te kunnen stellen. Maar hoe ga je om met bepaalde vragen? Of met studenten die alleen maar vragen stellen of juist geen vragen stellen?

De student die nooit wat vraagt

Zo heb je de student waarvan je zou willen dat diegene een keer een vraag zou stellen, omdat je hoopt dat diegene zich veilig en geïnspeerd voelt om wat te vragen. Voelt deze student zich niet veilig? Is hij of zij niet geïnteresseerd in jouw lessen? Is de stof te moeilijk of juist te makkelijk? Of stimuleer ik als docent niet voldoende om vragen te stellen? Wanneer er dan een vraag komt en jij blij en verrast gehoor geeft aan deze vraag, blijkt deze te gaan over ‘de tijdsduur van deze les’, ‘wanneer het rooster online komt’ of ‘mag ik misschien even naar het toilet?’. En ja, je beantwoordt netjes deze vragen, want geen vraag te gek…

De vraag is, moet elke student vragen stellen om te kunnen leren of meer betrokken te zijn?

Ik neem dit soort situaties soms na afloop van de les of na mijn werkdag door. Hoe zou het komen dat deze student geen (inhoudelijke) vragen stelt in de les en wat kan ik er mogelijk aan bijdragen om toch een soort ‘vragenvuurtje’ aan te wakkeren? De vraag is, moet elke student vragen stellen om te kunnen leren of meer betrokken te zijn? Het kan natuurlijk ook gewoon zo zijn dat de leerstof voldoende begrepen wordt, of dat eventuele vragen al door medestudenten worden gesteld. Meerdere antwoordmogelijkheden dus!

Zelf probeer ik zoveel mogelijk tijdens mijn lessen de interactie over de hele groep te verdelen, door iedereen de gelegenheid te geven om wat te vragen of vragen te beantwoorden. Niet iedere student is er altijd blij mee als ik zijn of haar naam noem om iets voor te lezen, een opdracht te beantwoorden of iets uit te leggen, maar voor mijn gevoel kan dat soms een goede methode zijn om elke student het gevoel te geven betrokken te zijn bij de les en een waardevolle bijdrage te laten leveren.

De student die altijd alles vraagt

Dan zijn er natuurlijk ook nog studenten die je het hemd van je lijf vragen. En in eerste instantie wil je niets liever dan dat. Want ja, hallo! Deze student is nieuwsgierig, gemotiveerd en op zoek naar nog meer nieuwe verbindingen in zijn of haar brein. Maar er is een moment dat je denkt, goh deze student stelt elke les wel heel veel vragen. Krijgen de andere studenten nu wel de gelegenheid om vragen te stellen? Voelen andere studenten misschien niet de gelegenheid om vragen te stellen?

Deze vragen komen niet alleen tijdens de les. Ook gedurende de weken heen ontvang van je van deze student vele e-mails met vragen, met name rond de tentamenperiode. Goh, zit daar dan toch niet wat meer achter? Vaak een behoefte aan zekerheid, duidelijkheid en bevestiging. Dit wil je als docent dan ook zoveel mogelijk bieden, maar ik vind het ook belangrijk om de student zelf te laten ervaren dat ze ook zonder mij / ons als docenten heel veel kunnen en weten. Hoe pak je dat dan het beste aan, vraag ik mijzelf dan wel eens af. Beantwoord ik alle vragen, laat ik de student zelf op zoek gaan naar het antwoord of nodig ik de student uit voor een gesprek om te kijken waar al deze vragen vandaan komen? Ik kijk zelf per situatie wat ik inzet, omdat geen enkele student hetzelfde is en geen vraag ook trouwens!

De kunst is om goed te luisteren naar de vraag. Gaat het om de vraag zelf of wat daarachter zit?

De wedervraag achter de vraag

De kunst is om goed te luisteren naar de vraag. Gaat het om de vraag zelf of wat daarachter zit? Is het echt het antwoord op de vraag dat de student wil weten of is het mogelijk een stukje onzekerheid of bevestiging die juist achter de vraag ligt. Er zijn momenten waarop het me beter afgaat om dit te achterhalen dan op andere momenten. Voor mij is het belangrijkste dat je voor elke student aandacht blijft houden en soms… gewoonweg zelf eens een vraag stelt.

Werkvormen

Wil je zelf wat variatie aanbrengen in het vragen stellen? Via deze link vind je hiervoor 20 verschillende soorten werkvormen: http://www.werkvormen.info/werkvorm/overzicht.php?search=true&thema=vraagtechniek .
Waar mijn volgende blog over gaat? Voor jou een vraag voor mij een weet!